Знойдзены нечаканы сакрэт даўгалецця

• 18.06.2026, 17:19

Увесь гэты час ключ да яго хавалі матылі.

У новым даследаванні вучоныя выявілі неверагодную разнастайнасць у працягласці жыцця блізкароднасных матылёў, уключаючы від, які жыве ў 25 разоў даўжэй за сваіх сваякоў.

Эвалюцыя паказвае велізарныя адрозненні ў працягласці жыцця: ад імгнення да ста гадоў і больш. Напрыклад, аднадзёнкі жывуць усяго каля 5 хвілін, грынландскія акулы старэйшыя за большасць краін, а шкляныя губкі, верагодна, існавалі яшчэ да шырокага распаўсюджання земляробства, а ампутаваныя часткі марскога агурка застаюцца актыўнымі неабмежавана доўга, піша Science Alert.

Цяпер вучоныя выявілі неверагодную разнастайнасць у працягласці жыцця блізкароднасных матылёў, уключаючы від, які жыве ў 25 разоў даўжэй за сваякоў. Вядома, што штогод матылі здзяйсняюць адныя з самых уражлівых учынкаў у прыродзе — мільёны матылёў-манархаў мігруюць з Мексікі на заходняе ўзбярэжжа ЗША, пакрываючы краявіды трапяткім чорна-аранжавым палатном.

У той жа час адзін з найбольш распаўсюджаных відаў матылёў у свеце, вандроўніцы (Painted Lady), могуць перасекчы Атлантычны акіян, пераадольваючы 4200 кіламетраў усяго за тыдзень. Аднак, як і многія з самых уражлівых прыродных з’яў, матылі нядоўгавечныя і звычайна жывуць усяго некалькі тыдняў.

У новым даследаванні вучоныя спрабавалі лепш зразумець фактары, якія кантралююць працягласць жыцця насякомых. Для гэтага каманда сабрала даныя аб максімальнай зафіксаванай працягласці жыцця 10 прадстаўнікоў трыбы Heliconiini, якая ўключае дзясяткі відаў матылёў.

Вынікі выявілі ўражлівую варыябельнасць працягласці жыцця блізкароднасных матылёў — ад 14 дзён у віду Dione juno да 348 дзён у Heliconius hewitsoni. Па словах вучоных, гэта самая высокая варыябельнасць, калі-небудзь зафіксаваная ў жывёл, якія не з’яўляюцца рыбамі, пры такой ступені блізкага сваяцтва, што стварае загадку паходжання, звязаную з навакольным асяроддзем.

Магчыма, іх доўгае жыццё абумоўлена ўнікальным рацыёнам: матылі роду Heliconius — адзіныя вядомыя асобіны, якія ў дарослым узросце харчуюцца пылком. Яшчэ больш цікавым аказалася тое, што ўсе матылі, якія харчаваліся пылком, дэманстравалі большую працягласць жыцця — каля 177 дзён. Для параўнання, матылі, што не ўжывалі пылок, пражылі ў сярэднім каля 58 дзён.

У цэлым матылі роду Heliconius паказвалі больш працяглую сярэднюю і максімальную працягласць жыцця, ніжэйшую базавую смяротнасць і больш павольныя тэмпы старэння. У ходзе даследавання вучоныя таксама правялі эксперымент з маніпуляваннем пылком: матылёк Heliconius hecale, пазбаўлены пылку, пражыў даўжэй, чым від іншага роду, Dryas iulia, што сведчыць пра ролю спадчынных фактараў, а не толькі рацыёну. Тым не менш, паколькі пылок багаты карыснымі тлушчамі і амінакіслотамі, ён можа павышаць імунную абарону матылёў і іх здольнасць назапашваць энергію. У той жа час прадстаўнікі віду D. Iulia не атрымалі гэтых пераваг пры харчаванні, якое змяшчае пылок, што сведчыць пра наяўнасць у роду Heliconius адаптацый, якія дазваляюць ім выкарыстоўваць разнастайныя харчовыя ўласцівасці пылку.