Навукоўцы вядучага тэхналагічнага інстытута ЗША разграмілі ядзерную цуда-ракету Пуціна
- 18.06.2026, 21:04
Дарагая, шкодная і бессэнсоўная.
У кастрычніку 2025 года Уладзімір Пуцін абвясціў аб завяршэнні «вырашальных выпрабаванняў» міжкантынентальнай крылатай ракеты з ядзерным рухавіком «Буревестник». Паводле яго сцвярджэння, гэта «унікальная» зброя «неабмежаванай далёкасці», якой няма ні ў каго ў свеце. Хаця эксперты ўжо тады назвалі выпрабаванні такой ракеты хутчэй прапагандысцкім шоу, а яе саму — не надта эфектыўным відам зброі, захоўвалася тэхнічная загадка — што менавіта ўяўляе сабой рухавік і як была вырашана праблема радыеактыўнага выхлапу, перадае The Moscow Times.
Згодна з вынікамі даследавання двух навукоўцаў Масачусэтскага тэхналагічнага інстытута (MIT), асабліва і не вырашалася. Паводле створанай імі мадэлі, канструкцыя ракеты такая, што яна выпраменьвае радыяцыю падчас палёту, і гэта «патэнцыйна» падвяргае «вялізнай рызыцы» кожнага чалавека, які жыве або працуе паблізу выпрабавальнага палігона. Дзейны рухавік будзе ў вялікіх колькасцях утвараць радыяактыўныя ізатопы аргону, крыптону і вугляроду, распавёў NPR адзін з аўтараў даследавання, Джэйк Хекла, прафесар факультэта ядзерных навук і інжынерыі MIT. Паводле яго слоў, рэактар можа выдзяляць яшчэ больш радыяактыўных рэчываў, калі падчас шматгадзіннага палёту актыўная зона пачне падвяргацца карозіі.
З вайсковага пункту гледжання «Буревестник» зусім не ўяўляецца нейкім прарывам у ваенных тэхналогіях. Відавочна, гэта сапраўды першы ў гісторыі лятальны апарат, які здзейсніў палёт з выкарыстаннем ядзернай энергіі, адзначыў навуковы супрацоўнік Каледжа Мідлберы Джэфры Льюіс, які спецыялізуецца на вывучэнні ракет і ракетных комплексаў і не ўдзельнічаў у даследаванні MIT. Але калі падсумаваць усё, што пра яго вядома, гэта, «у цэлым, бессэнсоўная» зброя, сказаў Льюіс.
Хекла пацвердзіў:
«Гэта нешта цалкам рэалізавальнае, але шалёна дарагое і вельмі небяспечнае» [з пункту гледжання радыяактыўных выкідаў].
Сабраўшы ўсю інфармацыю, уключаючы відэазапісы, пра «Буревестник», ён разам з калегам Скотам Кэмпам, спецыялістам па аэра- і астранаўтыцы MIT, у выніку пабудаваў трохмерную мадэль ракеты. Выснова — «Буревестник» моцна нагадвае звычайную крылатую ракету, хуткасць якой меншая за хуткасць гуку. Хоць гэта найбуйнейшая па памерах расійская ракета, ляцець яна будзе прыблізна з хуткасцю лайнера Airbus A320.
Гэтыя даныя дазволілі навукоўцам зразумець, якіх памераў можа быць рэактар і якую цягу ён павінен развіваць. Іх выснова: «Амаль напэўна ў сістэме выкарыстоўваецца ядзерная сілавая ўстаноўка прамога цыклу з паветраным астуджэннем, якая, хутчэй за ўсё, прыводзіць у дзеянне турбарэактыўны рухавік».
Гэта азначае, што рэактар працуе за кошт прагану атмасфернага паветра непасрэдна праз рэактар з ядзерным палівам, дзе яно награваецца, пашыраецца і выкідваецца з задняй часткі рухавіка. І ў гэтым заключаецца сур'ёзная праблема, сцвярджае Хекла: «Пры выкарыстанні прамога цыклу ў выхлапных газах, хутчэй за ўсё, будзе ўтрымлівацца вялікая колькасць радыяактыўных рэчываў».
Льюіс называе «Буревестник» «сапраўднай экалагічнай катастрофай». Паводле яго слоў, рэактар таксама ўяўляе вялізную небяспеку для вайскоўцаў, якім давядзецца з ім працаваць: «Адно толькі пытанне пра тое, як бяспечна загрузіць такую рэч, з’яўляецца, на мой погляд, сапраўды сур’ёзнай праблемай».
Улічваючы ўсе праблемы — як рэальныя, так і патэнцыйныя, — звязаныя з «Буревестником», Хекла задаецца пытаннем, навошта Расія яго наогул распрацавала. Хаця яго далёкасць палёту, верагодна, значна перавышае далёкасць звычайнай крылатай ракеты, гэта не азначае, што яго будзе складана збіць:
«Сёння мы рэгулярна збіваем крылатыя ракеты, і няма ніякіх падстаў лічыць, што з гэтай будзе значна складаней справіцца».