Рускі Маўр зрабіў сваю справу

• Уладзімір Пастухоў
• 31.07.2026, 8:31

У другім акце ягоная роля ўжо не будзе галоўнай.

Паводле маіх адчуванняў, Еўропу ў межах бліжэйшага дзесяцігоддзя накрые поўны «хіпі-лэнд» (гэта як «хэпі-энд», але толькі без вячэры). Ужо сёння Еўропа стала жывой ілюстрацыяй да анекдота з серыі: «Армянскае радыё запыталі, ці будзе трэцяя сусветная вайна? — Не, але будзе такая барацьба за мір, што каменя на камені не застанецца…». Усе тут будуць мець права на мір (у тым ліку грамадзянскі) без гвалту, але рэалізаваць гэтае права можна будзе толькі з дапамогай гвалту. Карацей, нас чакае «мір з пазіцыі сілы» — forever і everywhere.

Скандал з узаемнымі папрокамі і байкотамі паміж ЗША і Францыяй вакол правоў чалавека ў ААН, дзе, калі заплюшчыць вочы, то падасца, што дух Амерыкі ўсяліўся ў французаў, а на вызваленае месца без ордэра засяліўся дух СССР, паказаў, наколькі далёка разышліся трансатлантычныя партнёры. Пры гэтым зусім немагчыма зразумець, хто пайшоў наперад, а хто, наадварот, адстаў.

Увогуле з правоў чалавека ўсё пачалося — правамі чалавека ўсё і скончыцца. І мы ведаем гэтага чалавека. Па-першае, ён не яўрэй. Па-другое, ён павінен быць падобны «на нас» (руская версія — «наш»). Па-трэцяе, ён павінен любіць прыроду, маці нашу. І, вядома, самае галоўнае — ён павінен быць гатовы адмяніць усе існуючыя забароны і абмежаванні, дзеля чаго без вагання ўвесці яшчэ больш новых забаронаў і абмежаванняў.

Калі адмотваць стужку жыцця назад, да пачатку той эпохі, якая па ўсіх прыкметах зараз заканчваецца, то мы ўпрэмся ў бэбі-бум, у першае пасляваеннае пакаленне, што нарадзіла хіпі на Захадзе і адлігу на Усходзе, то бок у 60-я і да шасцідзясятнікаў. Менавіта тады на спіне двух папярэдніх пакаленняў, што перажылі дзве найбольш страшныя ў гісторыі чалавецтва войны і два найстрашнейшыя ў ёй жа моракі (нацызм і камунізм), узнік першы рух за цудоўны свет будучыні, які назваў бацькоў здраднікамі, што ўкралі ў іх мару.

Пакаленне шасцідзясятнікаў тады не змяніла свет, болей таго, спачатку ён стаў нават горшы, чым быў. Але яно стварыла мару, якая, прапусціўшы адзін пакаленчы крок, увасобілася ў жыццё праз ідэалогію і палітыку вокізму. Вокізм у сваёй сутнасці — гэта адаптаваная пад патрэбы сучасных «шырнармасаў» хіпстэрская сектанцкая ўтопія 60-х. Унутры гэтай адаптаванай утопіі заходні і нават часткова ўсходні свет жыў амаль чатыры дзесяцігоддзі пасля распаду СССР.

Выхад з гэтай эпохі адбываецца з рознай хуткасцю ў розных частках свету. Расія спачатку акунулася ў яе, бы ў палонку пасля лазні на Вадохрышча: хутка нырнула, як у ледзяную ваду, у 90-я і гэтак жа хутка з матам вынырнула ў 10-я, хлебнуўшы «Путінкі» для настрою. ЗША, каб патушыць вокізм, спатрэбіўся «сустрэчны агонь» у асобе MAGA, які па ўсіх параметрах выглядае як вокізм, але навыварат. Еўропа ж, падаецца, вырашыла акопвацца ўнутры ўтопіі і заняць кругавую абарону супраць любой рэальнасці, што ў яе не ўпісваецца. На ўсё гэта Кітай і большая частка астатняга чалавецтва глядзіць з нарастаючым здзіўленнем, спрабуючы зразумець, «пра што базар».

Расія, як заўсёды, стала застрэльшчыкам (у прамым і пераносным сэнсе слова) гэтага новага гістарычнага трэнду. Але рускі Маўр зрабіў сваю справу і, у прынцыпе, можа сыходзіць (але ён ніяк пакуль не можа гэтага зразумець, і таму застрэў на гістарычнай сцэне, замінаючы развіццю сюжэту). У другім акце ягоная роля ўжо не будзе галоўнай. Танга трампіскай Амерыкі з вокісцкай Еўропай будзе да антракту галоўнай інтрыгай п'есы. Шмат што будзе залежаць ад таго, хто каго «ператанцуе». Ну, а ў трэцім акце (калі гледачы да яго дажывуць) пачнецца кітайскі тэатр ценяў.

Уладзімір Пастухоў, «Тэлеграм»