Агаворка па Фрэйду

• Аляксандр Класкоўскі
• 31.07.2026, 10:54

Калгас застаецца калгасам.

30 ліпеня кіраўнік Беларусі зноў паспрабаваў абгрунтаваць сваю дзіўную ідэю накіроўваць нядбайных удзельнікаў жніва ў войска. Атрымалася няўклюдна.

«Няма больш Бельгіі!»

Відаць, Аляксандру Лукашэнку кладуць на стол раздрукоўкі з маніторынгам грамадскага рэзанансу пасля яго гучных выказванняў.

Загад, што прагучаў мінулым тыднем у духу царскіх часоў, калі вінаватых халопаў забрывалі ў рэкруты, выклікаў у прасунутай публікі ядка-іранічную рэакцыю.

Але аўтакраты не любяць прызнаваць: так, я перагнуў, пагарачыўся. Таму сёння, знаходзячыся ў Брэсцкай вобласці, Лукашэнка вылучыў дадатковую аргументацыю ў абарону свайго новага метаду выхаваўчай працы.

«Гэта не дзеля таго, каб напалохаць каго-небудзь або папоўніць армейскія шэрагі. Калі ты не хочаш працаваць на гэтай працы, мы праверым цябе на іншай. Нармальнай мужчынскай і жаночай працы — у арміі. Там камары, мошкі і іншае. Няхай там паслужаць. Гэта не нейкія здзекі з людзей, мы проста даём магчымасць праявіць сябе на іншай працы — мужчынскай складанай працы», — зблытана тлумачыў кіраўнік.

Пытанняў меней не становіцца. Калі няма патрэбы папаўняць армейскія шэрагі, дык навошта выдзіраць людзей з грамадзянкі? Каб заняць па прынцыпе «капаць адсюль і да абеду»?

Пры гэтым Лукашэнка зноў успомніў пра камароў і мошак. Хоць ён і запэўнівае, што не намераны здзекавацца з бедакоў, аднак пакаранне пастаўленых пад ружжо дрэнных работнікаў укусамі насякомых падчас сядзення ў лясіста-балотістай мясцовасці, падаецца, стала для кіраўніка нейкім ідэфіксам.

Вядома, выпраўляць паводзіны шпіцрутэнамі было б яшчэ мацней, ды толькі тыя часы ўжо мінулі, пазнаватка нарадзіўся беларускі галоўнакамандуючы.

Калі ж сур'ёзна, ці не разумней стымуляваць лепшую працу на звыклым месцы, дзе хоць нейкія навыкі ёсць, чым вырываць чалавека з вытворчай ланцужкі, ды яшчэ ў разгар страды, і пасылаць у найлепшых армейскіх традыцыях фарбаваць траву перад казармай?

Ці, можа, абалтусаў і алкашей дапусцяць да сапраўды «мужчынскай складанай працы» — напрыклад, сапёрам або аператарам пускавой устаноўкі «Іскандэр»? Ды такія малайцы могуць між іншым і трэцюю сусветную развязаць.

Успамінаецца стары анекдот (прывядзём без табуяванай лексікі):

Салдат заснуў на баявым дзяжурстве, абапёрся на пульт кіравання ракетамі. Прачынаецца ад крыку начальніка:

— Што ты нарабіў?!

— А што здарылася?

— Няма больш Бельгіі!

Кругазварот разгільдзяяў у прыродзе

Несуразнасць ідэі кіраўніка палягае, між іншым, у тым, што прызыў работнікаў, хай і недысцыплінаваных, у войска толькі абвастрыць кадравы голад на вёсцы.

Праўда, доблесная беларуская міліцыя, здаецца, прыдумала, як вырашыць праблему.

МУС рапартуе, што «ў перыяд уборачнай кампаніі забяспечана максімальнае прыцягненне да працы ў сельгасарганізацыях непрацуючых працаздольных грамадзян, якія складаюцца на ўліках у органах унутраных спраў».

Кантынгент, які стаіць на такіх уліках, даволі каларытны: бытавыя дэбашыры, тыя, хто адседзеў у турме або вызвалены з ЛПП пасля прымусовага лячэння ад алкагалізму.

Вось будзе падмога! Адразу ўспамінаецца культавая савецкая кінакамедыя: «Ну, грамадзяне алкаголікі, дармаеды, хуліганы, хто хоча сёння папрацаваць?»

Карацей, не надта старанных вяскоўцаў ад уборкі адхіляць, заграбуць на зборы, а на іх месца паставяць «перадавых», з якімі міліцыя мучыцца. Такі вось кругазварот разгільдзяяў у прыродзе.

Тым часам дзяржСМІ публікуюць рэпартажы пра тое, як ваенныя камісары, выконваючы даручэнне Лукашэнкі, інспектуюць працоўныя калектывы вёскі на прадмет дысцыпліны і парадку. Напрыклад, паводле даных БелТА, на ўчарашні дзень з 225 сельгасарганізацый і прадпрыемстваў Мінскай вобласці ваенкамамі ўжо праверана 173.

Пра тое, што такая місія не прадугледжаная іх службовымі абавязкамі, ніхто, вядома, і не заікаецца. Ды і наогул, шмат ці разумеюць у спецыфіцы сельгасработ людзі, прызначаныя для зусім іншых задач?

Тым не менш, як паведамляе дзяржагентства, «спісы нядбайных работнікаў ваенныя камісары перададуць у вышэйстаячы орган. Інфармацыю акумулююць і прымуць рашэнне аб накіраванні на вайсковыя зборы».

Як бачым, Мінабароны паціху перайначыла першапачатковы задум галоўнакамандуючага адпраўляць ладароў у спецназ на мяжу з Украінай (толькі такіх ваяк там і не ставала!). Замест гэтага намечаныя зборы.

Па-народнаму кажучы, забяруць у «партызаны». Кожны, хто гэта праходзіў, ведае, што там людзей з грамадзянкі асабліва не ганяюць, шмат што робіцца для блезіру, абы-як. Дык што наўрад ці падобнае мерапрыемства стане гарнілам для перакоўкі сумнеўных кадраў.

Штрафбатамі сістэму не выправіш

Сённяшні спіч пра мэты прызыву недабрасумленных аграрыяў у войска Лукашэнка завяршыў абагульненнем: «Наша самая галоўная праблема — адсутнасць тэхналагічнай і працоўнай дысцыпліны. Усё можам, калі ёсць дысцыпліна. Дзе прэзідэнт праехаў, там добра. Але ж я не ўсюды бываю. Трэба наш народ прывучаць да дысцыпліны. Будзе дысцыпліна — мы ўсё зможам».

Цікава, ці задумваўся беларускі аўтакрат, чаму, напрыклад, яго сябар Дональд Трамп не раз'яжджае па амерыканскіх палях і не вучыць фермераў, як захоўваць сена, збіраць хлеб або даіць кароў? Ці не таму, што гаспадар на сваёй зямлі і так працуе як Папа Карла? І ў галаву яму не прыйдзе красці ў самога сябе салярку.

Ні Эманюэль Макрон, ні Фрыдрых Мерц, ні Джорджа Мелоні таксама не спрабуюць кіраваць эканамічнымі працэсамі ў ручным рэжыме. У гэтым проста няма патрэбы. Ды і не іх справа лезці ў прыватны бізнес.

Беларусы наўрад ці менш працавітыя, чым еўрапейскія нацыі з развітай эканомікай. Пытанне ў тым, як эканоміка ўладкаваная.

Анахранічная сістэма з вялікай доляй дзяржаўнай уласнасці не стварае дастатковых стымулаў. А кіраўніку здаецца, што вакол суцэль крыварукія ды расхлябаныя. І што выправіць такую публіку можна толькі бізуном.

Упрэкі, што беларусы дрэнна працуюць, сталі ў вуснах аўтакрата рэфрэнам. Маўляў, не хочаце, каб я пакістанцаў або ўзбекаў запрашаў — працуйце самі па-сапраўднаму.

Але Лукашэнка працягвае займацца менеджментам на ўзроўні калгаснага брыгадзіра. Сёння, напрыклад, прагучала: «Сена ў рулоны звярнулі — і кінулі. Сена павінна ляжаць пад страхою. <�…> Сена спрасаванае, трапіць туды вада — усё згніе. Я гэта ведаю з досведу».

Агаворка па Фрэйду. То бок, трэба разумець, як гніла сена ў часы, калі Лукашэнка быў дырэктарам сельгаспрадпрыемства, так і гніе праз тры з лішнім дзесяцігоддзі, пасля ўсіх праграм «адраджэння вёскі».

Бо калгас застаецца калгасам. І ніякімі штрафбатамі гэтую анахранічную сістэму не выправіш.

Аляксандр Класкоўскі, «Позірк»