Гэта толькі вяршыня айсберга

• Дзмітрый Чарнышоў
• 31.07.2026, 16:43

Расія пяты год ваюе самым дарагім з усіх магчымых спосабаў.

Калі расійскія прадаўцы спрабуюць паспець вывезці свае тавары са складаў WB — гэта рацыянальныя паводзіны. Людзі бачаць, што склады гараць адзін за адным і спрабуюць паспець выратаваць хоць нешта. Усё лагічна — бачыш дым, робіш нескладаную выснову і прымаеш рашэнне.

Але дзівіць, што мільёны людзей не бачаць такіх жа клубоў чорнага дыму над расійскімі банкамі, хоць там палае значна мацней. Не, некаторыя, вядома, бачаць — самыя разумныя паспелі вынесці за ліпень 600 мільярдаў рублёў. Гэта 120 тон наяўных у купюрах па пяць тысяч рублёў — два поўныя чыгуначныя вагоны. Алігархі выводзяць з Расіі ўсё, што могуць вывесці — вываз капіталу толькі за I квартал 2026 года павялічыўся ў 3,6 раза ў параўнанні з аналагічным перыядам мінулага года.

Цудаў не бывае: Расія пяты год ваюе самым дарагім з усіх магчымых спосабаў — наёмнікамі. Фінансы ўсіх краін, якія ваявалі столькі гадоў, знаходзіліся ў жахлівым стане. Але пад’ёмныя і пахавальныя — гэта толькі вяршыня айсберга.

Паступленні ў бюджэт імкліва падаюць. Нафтагазавыя даходы за першы квартал ўпалі на 45,4%. Дэфіцыт федэральнага бюджэту ўжо за першы квартал дасягнуў 4,6 трлн рублёў — больш, чым увесь гадавы план (3,8 трлн), а да канца года ён яшчэ падвоіцца. Затыкаць дзірку фізічна няма чым, і ЦБ з пачатку года ўжо прадаў больш за 40 тон золата са сваіх запасаў. Пазычаць грошы няма дзе — аўкцыёны па продажы дзяржаўных аблігацый адменены — ніводны банк не хоча купляць расійскія каштоўныя паперы.

Стаўка ў 14% робіць амаль любы бізнес у краіне нерэнтабельным. Колькасць банкруцтваў у Расіі хутка павялічваецца. Каб не пачалася паніка, ЦБ засакрэціў усю інфармацыю пра стан фінансаў. Усё больш кампаній заяўляюць пра свае страты і ўмольваюць аб дапамозе.

Кошт вайны для Расіі набліжаецца да аднаго мільярда долараў у дзень, і гэтая лічба будзе толькі расці. Гэта — спальваць па 11 500 долараў за секунду. Асобна для аматараў фразы: «А вы доўг Амерыкі бачылі» — у ЗША сапраўды велізарны доўг, але яны пазычаюць грошы пад 4% у год, а Расія — у чатыры разы даражэй, і кошт абслугоўвання расійскага доўгу ў працэнтных суадносінах хутка набліжаецца да амерыканскага. Без амерыканскіх даходаў.

Увесь ліквідны складнік ФНБ — «падушка на чорны дзень», якую назапашвалі дваццаць гадоў, — гэта 3,6 трлн рублёў. Яго хопіць прыкладна на 55 дзён вайны. Менш за два месяцы. А далей грошай не будзе.

І гэта толькі адкрытыя лічбы, колькі выдаткаў на вайну хавае Расія, мы не ведаем. Дзяржаўным расійскім банкам прадпісана выдаваць буйныя льготныя крэдыты абаронным прадпрыемствам. Пуцін перакладае кошт вайны на балансы банкаў і карпарацый, якія дзяржава маўкліва страхуе. Закрытая банкаўская справаздачнасць не дазваляе палічыць гэтыя грошы. Фактычна многія дзяржаўныя карпарацыі ўжо даўно банкруты. Мінфін выпускае аблігацыі з пагашэннем аж у 2037 і 2042 гадах — гэтыя грошы ніколі не будуць выплачаныя. Мадура хаваў свае даўгі на 240 млрд — Расія робіць тое самае.

Калі вы не бачыце чорнага дыму над расійскай банкаўскай сістэмай — у вас сур’ёзныя праблемы са зрокам. Бярыце прыклад з прадаўцоў WB — паспрабуйце паспець вынесці з банкаў хоць нешта са сваіх запасаў.

Дзмітрый Чарнышоў, «Фэйсбук»