Археолагі раскопалі храм, у якім захоўваўся Каўчэг Запавету
- 6.07.2026, 15:47
І наблізіліся да разгадкі біблейскай таямніцы.
Археолагі, якія працуюць на старажытным археалагічным аб’екце Тэль-Шыла ў Ізраілі, выявілі новыя доказы, што могуць дапамагчы праліць святло на адно з найважнейшых рэлігійных месцаў, згаданых у Бібліі. Падчас раскопак былі знойдзеныя часткі вялікай манументальнай пабудовы, прадметы, звязаныя з рытуаламі, абарончыя збудаванні і значна больш старажытныя пласты паселішча.
Раскопкі праводзіліся на Тэль-Шыла, які звычайна атаясамліваюць з біблейскай Шыла. Паводле Бібліі, менавіта тут ізраільцяне ўсталявалі Скінію Запавету пасля ўваходу ў Зямлю Абяцаную, задоўга да таго, як Ерусалім стаў галоўным рэлігійным цэнтрам, — піша Arkeonews.
Восьмы сезон раскопак праходзіў у паўночнай частцы помніка пад кіраўніцтвам доктара Скота Стрыплінга з арганізацыі «Associates for Biblical Research». Пра вынікі распавёў Браян Віндл, які ўдзельнічаў у раскопках як кіраўнік секцыі.
Найбольш значнай знаходкай стала выяўленне паўднёвай сцяны вялікага будынка, арыентаванага з усходу на захад. Археолагі мяркуюць, што гэтая сцяна дапаўняе контур манументальнай пабудовы, якая, магчыма, была месцам размяшчэння біблейскай Скініі.
Паводле ўдзельнікаў раскопак, ідэнтыфікацыя паўднёвай сцяны дазваляе даследчыкам з нашмат большай упэўненасцю рэканструяваць поўныя памеры будынка. Скот Стрыплінг адзначыў, што гэта адкрыццё дае археолагам магчымасць «аднавіць поўныя памеры будынка і лепш ацаніць яго функцыю і значэнне».
Гэтая пабудова прыцягнула ўвагу, бо арыентацыя і прапорцыі будынка нагадваюць апісанні Скініі, змешчаныя ў біблейскіх тэкстах. Хоць ніводзін надпіс не ідэнтыфікуе гэтую пабудову як Скінію, план будынка дае даследчыкам падставы параўноўваць яе з рэлігійнымі збудаваннямі таго ж перыяду.
Шыла займала ўнікальнае месца да пабудовы Храма ў Ерусаліме. У Кнізе Ісуса Навіна апісана, як ізраільцяне збіраліся там, каб падзяліць зямлю паміж каленамі, а Кнігі Самуіла прадстаўляюць Шылу як актыўны рэлігійны цэнтр, дзе святары здзяйснялі абрады, а людзі прыносілі ахвяры. Біблейская традыцыя таксама сцвярджае, што Каўчэг Запавету пэўны час знаходзіўся там, перш чым яго захапілі філістымляне.
Скінія была пераноснай святыняй, якая выкарыстоўвалася на пачатку гісторыі Ізраіля. Хоць яе можна было перамяшчаць, біблейская традыцыя сведчыць, што, калі яна знаходзілася ў Шыле, Скінія была галоўным месцам пакланення для народу. З улікам гэтага ідэнтыфікацыя будынкаў, якія, верагодна, служылі для рэлігійнай дзейнасці, застаецца адным з найважнейшых археалагічных пытанняў, звязаных з гэтым помнікам.
Падчас раскопак таксама выявілі некалькі прадметаў, звязаных з рэлігійным культам. Даследчыкі знайшлі рагі для ахвярных алтароў, керамічныя гранаты і ракавінкі мурэкса.
Рагі для ахвярных алтароў звычайна асацыююцца з ахвярнымі збудаваннямі на Старажытным Блізкім Усходзе. Керамічныя гранаты нагадваюць упрыгожанні, апісаныя ў біблейскіх аповедах пра святыя прадметы, тады як ракавінкі мурэкса выкарыстоўваліся для атрымання дарагіх сініх і пурпурных фарбавальнікаў, якія асацыяваліся з адзеннем эліты і духавенства.
Хоць кожны прадмет можна трактаваць па-рознаму, іх прысутнасць паблізу манументальнай пабудовы пацвярджае здагадку, што гэта тэрыторыя, верагодна, выконвала важную рэлігійную функцыю. Аднак археолагі падкрэсліваюць, што гэтыя знаходкі не даказваюць, што гэтая пабудова была менавіта Скініяй Запавету. Замест гэтага яны даюць матэрыяльныя доказы, якія можна даследаваць разам з гістарычнымі і біблейскімі крыніцамі.
Каўчэг Запавету застаецца адным з самых вядомых прадметаў у біблейскай гісторыі, але даследчыкі падкрэсліваюць, што іх работа выходзіць за межы пошукаў Каўчэга. Іх мэта — зразумець усю рэлігійную сістэму, якая калісьці існавала ў Шыле, уключаючы будынкі, рытуальныя прасторы і паўсядзённыя дзеянні, звязаныя з богаслужэннем.
Яшчэ адна важная частка работ у гэтым сезоне была сканцэнтраваная на паўночных варотах старажытнага паселішча. Археолагі выявілі дадатковыя сцены, якія сведчаць пра тое, што ў Шыле выкарыстоўвалася канструкцыя варот з крывалінейнай восцю, дзе наведвальнікі ўваходзілі праз кантраляваны шлях, а не праз прамы праход. Такі тып уваходу ўзмацняў абарону і дазваляў кантраляваць рух да паселішча.