Дзмітрый Бандарэнка: Давайце паверым Але Пугачовай
- 17.08.2026, 8:26
Як зменіцца Беларусь у 2027 годзе?
Калі з'явяцца рэальныя магчымасці для зменаў у Беларусі? Як гісторыя з партыяй «Яблоко» ўплывае на сітуацыю ў нашай краіне? Хто ўвойдзе ў ўрад нацыянальнага выратавання Рэспублікі Беларусь? Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з каардынатарам грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь» Дзмітрыем Бандарэнкам
— Нядаўна споўнілася 70 гадоў аднаму з лідараў беларускай апазіцыі, былому палітвязню Мікалаю Статкевічу. Разам вы арганізавалі мноства акцый і палітычных кампаній у Беларусі. Што вы можаце сказаць пра яго?
— Я вельмі рады юбілейнай даце майго сябра, калегі і паплечніка Мікалая Статкевіча. Рады, што ён жывы і папраўляе здароўе. Сапраўды, амаль ніводная значная падзея ў Беларусі не абышлася без яго. І, вядома, без яго нельга ўявіць пратэсты 2020 года. Гэта чалавек, які з'яўляецца сапраўдным лідарам беларускіх дэмакратычных сіл, чыяя палітычная і грамадская біяграфія пачалася зусім не ўчора. Многія беларускія вайскоўцы, што служылі ў савецкай арміі, узгадваюць «прысягу Статкевіча» 1992 года, бо менавіта ён натхніў тысячы афіцэраў і прапаршчыкаў служыць у беларускай арміі, прынесці прысягу вернасці беларускаму народу.
— Тыдзень таму ў Варшаве прайшла канферэнцыя, арганізаваная офісам Святланы Ціханоўскай. Яна была прымеркаваная да шостай гадавіны выбараў і пратэстаў 2020 года ў Беларусі. Як вы ацэньваеце яе правядзенне?
— Гэта была канферэнцыя даволі вузкай групы людзей, якія, як я лічу, злілі пратэсты і правалілі рэвалюцыю 2020 года. У ёй не бралі ўдзел многія лідары, якія альбо ігралі значную ролю ў працэсах, што адбываліся ў Беларусі раней, альбо былі маторамі рэвалюцыі 2020 года. Глядзіце, там не было Сяргея Ціханоўскага, не было прадстаўніц «жаночага трыа» — Веранікі Цапкалы і Марыі Калеснікавай. Не было Валерыя Цапкалы, які надаў значную дынаміку прэзідэнцкай кампаніі 2020 года. Не было Зянона Пазьняка, натуральна. Не было Яўгена Афнагеля, які шмат зрабіў як лідар «Еўрапейскай Беларусі» ўнутры краіны для арганізацыі пратэстаў, не было Андрэя Саннікава. Не было Наталлі Радзінай, якая натхняла беларусаў на ўдзел у беларускай рэвалюцыі годнасці. Не было Генадзя Фядыніча і іншых прафсаюзных лідараў.
Не было ключавога чалавека, ён не прысутнічаў ні ў якім фармаце. Я кажу пра сапраўднага лідара беларускіх дэмакратычных сіл Мікалая Статкевіча. Менавіта пра яго Сяргей Ціханоўскі сказаў, што без яго «ні мяне, ні маёй жонкі ў палітыцы» не было б.
У Варшаве прайшоў унутраны межсабойчык людзей, некаторыя з якіх здолелі скапіталізаваць для сябе асабіста рэвалюцыю 2020 года, а потым рабілі ўсё магчымае, каб працэсы ў краіне не развіваліся пазітыўна.
— Адзіным «апазіцыянерам» на канферэнцыі аказаўся Віктар Бабарыка. Вы, напэўна, чулі ягоныя словы пра тое, што цяпер за людзей, якія сабраліся на ёй, у Беларусі ніхто б не прагаласаваў, што, натуральна, выклікала бурную рэакцыю Латушкі?
— Бабарыка сказаў, што тое, што адбываецца на канферэнцыі, для яго знаёмых у Беларусі не было важным. І насамрэч, большасці беларусаў падзеі ўнутры эміграцыі не надта цікавыя. Я ведаю, што Віктар Дзмітрыевіч раней сустракаўся з прадстаўнікамі Ціханоўскай, з Латушкам, але, паводле яго слоў, ніякіх рэальных прапаноў аб супрацоўніцтве яму не паступала. Ён проста палічыў сябе адрынутым гэтымі людзьмі.
Хто з іх прымаў актыўны ўдзел у падзеях 2020 года? Можа, Кучынскі? Можа, Вячорка, які з'ехаў яшчэ раней? Можа, Ціханоўская, якая цалкам баязліва паводзіла сябе і да выбараў, і 9 жніўня, а 11-га ўжо апынулася ў Вільнюсе, тады запісала два відэазвароты да беларусаў, у якіх са слязьмі на вачах заклікала не ўдзельнічаць у пратэстах. Магчыма, проста адпрацоўвала тыя 15 тысяч еўра, якія ўзяла ў генерала беларускіх спецслужбаў.
Мы назіраем падмену рэальнасці, у якой, на жаль, таксама ўдзельнічаюць сервільныя медыя. Яны разумеюць, што, між іншым, і заходняя дапамога сёння залежыць ад людзей з офіса Ціханоўскай. Гэтыя псеўданезалежныя журналісты прызвычаіліся цягам многіх гадоў казаць пра моцнага Лукашэнку і мудрага Макея, пра нейкія сацыяльныя кантракты паміж грамадствам і ўладай, пры тым што, паводле даных сакрэтных сацыялагічных апытанняў, якія праводзіла Акадэмія навук, Лукашэнка не выйграў ніводных выбараў, пачынаючы з 2001 года.
Гэтую паралельную рэальнасць стваралі канкрэтныя журналісты і канкрэтныя медыя. Раней яны раскручвалі Лукашэнку, сёння яны раскручваюць Ціханоўскую — для іх гэта пытанне выжывання, і ім гэта важней за лёс краіны.
Менавіта таму для людзей у Беларусі абыякавае ўсё гэтае пустаслоўе, што было на канферэнцыі.
Нагадаем, што ў так званых «выбарах у Каардынацыйную раду» пасля скандалаў, звязаных з уцёкамі Анжалікі Мельнікавай, узялі ўдзел крыху больш за дзве тысячы чалавек, а ў краіне — сем мільёнаў выбаршчыкаў. Пра што яшчэ можна гаварыць? Беларусы выказалі сваё стаўленне да ўсяго гэтага. Калісьці казалі «Саша 3%», але ўся гэтая кампанія разам з Ціханоўскай мае 0,03 працэнта.
— Ці з'явіліся за гэтыя шэсць гадоў новыя грамадскія рухі і лідары сярод беларусаў?
— З'явіліся новыя лідары. Беларусы ў 2020 годзе ўнеслі свой уклад у сусветную скарбніцу ненасільніцкага супраціву. Я кажу пра пратэставыя двары. Калі іх былі тысячы, і яны былі не толькі ў Мінску, і яны былі вельмі эфектыўныя, значыць, там былі і лідары. Бо нават калі цэнтралізаваныя пратэсты скончыліся, у дварах яны працягваліся яшчэ больш за год. Дык што лідары ў Беларусі ёсць, і іх вельмі шмат.
— Сёння стала модным казаць пра акно магчымасцяў для беларусаў. Што пад гэтым разумееце вы?
— Усё можа змяніцца вельмі хутка, бо шмат што залежыць ад сітуацыі ў Расіі, ад вынікаў вайны ва Украіне.
Мы бачым, што ў Расіі пэўныя працэсы ўжо адбываюцца. Апошнія навіны — забарона «Яблоку» ўдзельнічаць у «выбарах» у расійскую Дзяржаўную думу. Як толькі было абвешчана пра ўдзел партыі «Яблоко» ў гэтых «выбарах», яе рэйтынг вырас да 12 працэнтаў. Дзясяткі тысяч расіян пачалі актыўна прасоўваць «Яблоко» ў інтэрнэце, ствараць ролікі, размяшчаць яе праграму і сімволіку, заклікі да заканчэння вайны ва Украіне. Гэта было вельмі падобна да «выбарчай кампаніі» 2020 года ў Беларусі. Крамлю стала зразумела, што калі «Яблоко» працягне сваю агітацыю і дойдзе да этапу галасавання, у Расіі можа адбыцца сапраўдная рэвалюцыя. Менавіта таму давялося тэрмінова здымаць «яблачнікаў» з «выбараў». Але ўсе ў Расіі і за мяжой убачылі, што Пуцін насамрэч слабы і, нягледзячы на мільярды, што ідуць на прапаганду, нават расіяне хочуць кардынальных пераменаў у сваім жыцці.
Рэальныя магчымасці для Беларусі адкрыюцца тады, калі Расіі будзе не да нас, і частка лукашэнкаўскай наменклатуры выступіць супраць свайго патрона. Менавіта тады будуць вызвалены ўсе палітвязні, а людзі, якія цяпер знаходзяцца ў эміграцыі, атрымаюць магчымасць вярнуцца ў краіну.
Будзе створаны ўрад нацыянальнага выратавання, сапраўдны пераходны ўрад, у які ўвойдуць прадстаўнікі розных палітычных сіл. Магчыма, у ім будуць і людзі, якія сёння пры ўладзе, — пры ўмове, што ў пэўны момант яны перайдуць на бок народа. Для іх гэта адзіны шанец застацца ў гісторыі і быць нейкімі ўдзельнікамі тых працэсаў рэфармавання, якія будуць праходзіць у краіне. Так у свой час учынілі чыноўнікі і сілавікі камуністычнай Польшчы. Яны скарысталіся шанцам і пайшлі на круглы стол з апазіцыяй, якая была вельмі шырокай.
Ну а потым у нас будуць свабодныя выбары, як я думаю, паводле Канстытуцыі 1994 года ў Вярхоўны Савет, які стане парламентам, што будзе прымаць законы прамога дзеяння. І ўжо пасля гэтага, калі будзе захавана пасада прэзідэнта, будуць выбары прэзідэнта, мэраў гарадоў, якіх ніколі не было ў Беларусі, новага парламента — магчыма, ужо паводле новага заканадаўства.
Выбары — не самамэта, мэта ў тым, каб стварыць новую беларускую дзяржаву, якая ўвойдзе ў склад Еўрапейскага саюза і НАТА, правядзе рэформы паводле стандартаў ЕС і з яго дапамогай. Мэта — дасягнуць для беларусаў узроўню жыцця, супастаўнага з узроўнем жыцця ў Еўрапейскім саюзе, бо наш народ дастаткова нацярпеўся і заслугоўвае права на годнае жыццё.
— Калі гэта адбудзецца?
— Давайце паверым Але Пугачовай, якая сказала, што радыкальныя перамены ў Расіі пачнуцца ў 2027 годзе.
Беларусы ў 2020 годзе паказалі, што хочуць жыць у нармальнай еўрапейскай Беларусі. Я ўпэўнены, што, як і Савецкі Саюз, рэжымы Пуціна і Лукашэнкі могуць разваліцца літаральна за тры дні.