Галоўны расійскі фронт рушыцца
- Аляксей Мазартаў «Белорусы і рынак»
- 2.08.2026, 9:46
З усімі наступствамі.
У звароце да ўладаў група севастопальскіх прадпрымальнікаў назвала сябе эканамічным фронтам. Калі там праходзіць лінія фронту, то для расійскіх уладаў ёсць дрэнныя навіны. Гэты фронт рушыцца. І не толькі ў Крыме.
Востраў як востраў
Апошнім часам медыя рэдка пішуць пра востраў Крым. І не таму, што там жыццё наладзілася. Проста ўсе ўжо прывыклі. Хоць насамрэч Крым з кожным днём усё глыбей пагружаецца ў сапраўдную гуманітарную катастрофу.
Дэфіцыт бензіну ў Крыме даўно перастаў быць навіной. Цяпер у мясцовых сацсетках навіна — гэта калі бензін з’яўляецца. Пры гэтым цэны вагаюцца ад 150 да 350 расійскіх рублёў за літр. У мацерыковай Расіі афіцыйная сярэдняя цана — 72 рублі.
Колькасць браніраванняў адпачынку ў Крыме ўпала на 50–60 працэнтаў. Толькі за чэрвень турысты анулявалі 30 тысяч турапуцёвак, з-за чаго аператарам давялося вярнуць 1,5 мільярда рублёў. То-бок нават расійскія турысты, якія не надта цікавяцца палітыкай, зразумелі, што ў Крыме адбываецца нешта няладнае.
Але зрыў турыстычнага сезона, за кошт якога паўвостраў потым жыў цэлы год, таксама даўно перастаў быць прадметам абмеркавання. Бо з’явілася іншае, пра што гаварыць. Мясцовыя паблікі па некалькі разоў на дзень паведамляюць пра паветраныя трывогі, а ў сацсетках пішуць пра энергетычны калапс.
За ліпень ЗСУ паразілі 154 энергетычныя аб’екты ў Крыме. Спажыванне электраэнергіі на паўвостраве за першыя 20 дзён месяца ўпала на 42 працэнты. У паўднёвай, курортнай частцы Крыму нормай сталі веерныя адключэнні без выканання строгіх графікаў.
У паўночнай частцы паўвострава яшчэ горш. Там, здаецца, нормай робіцца жыццё без электрычнасці. Напачатку ліпеня Джанкой сядзеў без святла сем дзён запар. У многіх вёсках раёна электрычнасці не было два тыдні.
«У прынцыпе, на прыкладзе Крыму (а асабліва яго паўночнай часткі, пра якую мала кажуць) можна зрабіць прагноз, да якога стану праціўнік плануе давесці ўсе астатнія рэгіёны, да якіх зможа дацягнуцца», — напісаў праўладны ТГ-канал «ЧП Севастополь».
Па-добраму гэтае становішча называецца гуманітарнай катастрофай. У курортнай Ялце ўлады абвясцілі пра планы разгарнуць палявыя кухні для жыхароў 1500 шматкватэрных дамоў, у якіх няма газу. Праўда, прызнаюць, што ў бліжэйшы час палявых кухняў на ўсе дамы не хопіць.
Склады ў агні
Але і на іншых участках расійскага эканамічнага фронту ўсё таксама вельмі далёка ад дабрабыту. У чацвер, 30 ліпеня, пасля ўдару ўкраінскіх дронаў загарэліся склады складу Wildberiies free у Пензе і Удмуртыі. Да гэтых апошніх удараў доля страчаных складскіх плошчаў маркетплэйса ацэньвалася ў 15 працэнтаў. Кампанія шукае новыя склады, у тым ліку ў Казахстане, але пакуль без вялікага поспеху.
Калі Украіна працягне свае ўдары, то падзенне імперыі Wildberries будзе пытаннем часу. І не вельмі далёкага часу. А абломкі гэтай імперыі могуць пахаваць не толькі прыемную ілюзію мірнага жыцця. Яны яшчэ могуць заваліць расійскія банкі. Сувладальнік украінскай абароннай кампаніі Fire Point Дзяніс Шцілерман у інтэрв’ю Дзмітрыю Гардону 27 ліпеня звярнуў увагу на не вельмі відавочную мэту ўкраінскіх удараў.
«Зараз мы паклалі, і нам трэба дабіць Wildberries і Ozon, гэта абавязкова. Гэта прывядзе да краху банкаўскай сістэмы, гэта адны з асноўных пазычальнікаў», — сказаў Шцілерман.
Даўгі Wildberrier перад банкамі цяпер складаюць 1,3 трыльёна рублёў. 500–600 мільярдаў доўгу прыпадаюць на ВТБ, другі па велічыні банк Расіі. На гэтым тыдні ВТБ пачаў кампанію масавых звальненняў. Да канца года банк плануе звольніць дзесяць працэнтаў супрацоўнікаў.
Па выніках другога квартала прыбытак банка ўпала на 35 працэнтаў, доля праблемных крэдытаў вырасла ў паўтара раза на пачатак гэтага года. Агульная сума праблемных крэдытаў па самай стрыманай ацэнцы — 800 мільярдаў рублёў. А цяпер да гэтых 800 мільярдаў трэба будзе дадаць яшчэ 500–600 мільярдаў доўгу Wildberries, якія раптам таксама сталі праблемнымі крэдытамі. То-бок украінскія дроны прыляцелі не толькі да складаў Wildberries. Яны прыляцелі яшчэ і да другога па велічыні расійскага банка.
Але іншыя банкі не засталіся ўбаку. Большая частка даўгоў Wildberries на сотні мільярдаў рублёў — кароткатэрміновыя крэдыты. Да якіх трэба дадаць яшчэ даўгі сэлераў. Сукупная шкода ад згарэлых тавараў ацэньваецца ўжо цяпер у паўтрыльёна. А ў ўсіх гэтых сэлераў таксама ёсць крэдыты і іпатэкі.
Пры гэтым расійская банкаўская сістэма і да ўдараў па Wildberris была не ў лепшым сваім стане. Адток наяўнасці з расійскіх банкаў за першыя дзве тыдні ліпеня склаў паўтрыльёна рублёў. Удвая больш, чым за ўвесь чэрвень. Дэфіцыт ліквіднасці ў расійскай банкаўскай сістэме набліжаецца да 2,5 трыльёна.
То-бок банкруцтва Wildberris можа выклікаць каскадны эфект, пацягнуўшы за сабой расійскія банкі. Расійскія ўлады, вядома, могуць дапамагчы банкам грашыма. Але ўзнікае пытанне: а дзе ўзяць гэтыя грошы. Дэфіцыт расійскага бюджэту ўжо цяпер каля 6 трыльёнаў рублёў. 24 ліпеня Цэнтрабанк Расіі павысіў прагноз па дэфіцыце да васьмі трыльёнаў. Пры гэтым расійскія банкі ў доўг расійскаму Мінфіну больш не даюць. Наадварот, яны цяпер у яго просяць. Са ўсім, вядома, павагай.
Дык што перад расійскім урадам стаіць няпросты выбар. Можна пакінуць усё як ёсць і рыхтавацца да масавых банкруцтваў. А можна надрукаваць больш грошай. З усімі наступствамі.
Аляксей Мазартаў «Белорусы і рынак»