Крэмль «спальвае» апошнія запасы балістыкі ва Украіне
- 7.08.2026, 10:50
Што будзе далей?
У ліпені краіна-агрэсар Расія запусціла па Украіне 376 ракет, з іх 126 — балістычных. Гэта больш чым у два разы перавышае колькасць ракет, выкарыстаных у чэрвені. Паводле ацэнак разведкі, у РФ штомесяц вырабляюць каля ста адзінак балістыкі, яшчэ ад 200 да 300 такіх ракет — у запасе. Улічваючы гэта, відавочна, што вораг не толькі пускае ў ход усе вырабленыя ракеты, але і «спальвае» рэзервы. Вялікая верагоднасць, што ён паспрабуе нарасціць вытворчасць, а таксама будзе працягваць закупляць ракеты ў Паўночнай Карэі, але відавочна, што ў разы павялічыць інтэнсіўнасць удараў па Украіне ён проста не ў стане.
Што ў гэтай сітуацыі павінна рабіць Украіна? Перш за ўсё, прасіць саюзнікаў даць як мага больш сродкаў абароны ад балістыкі, а ў сярэднетэрміновай перспектыве — мець уласныя балістычныя ракеты, каб мець магчымасць не толькі наносіць па РФ удары дронамі, але і стрымліваць балістычныя атакі ворага праз устрашэнне.
Такую думку ў эксклюзіўным інтэрв'ю OBOZ.UA выказаў ізраільскі ваенны аглядальнік Давід Шарп.
– З'явіліся свежыя даныя пра колькасць ракет, запушчаных Расіяй па Украіне ў ліпені — 376. Гэта больш чым у два разы перавышае колькасць ракет, запушчаных у чэрвені — 161. Галоўнае пытанне — адкуль у Пуціна столькі ракет? І як можа развівацца сітуацыя далей?
– Пуцін выкарыстоўвае новыя ракеты, якія толькі што выйшлі з вытворчасці. Мы гаворым найперш пра балістычныя ракеты. Наколькі я разумею, крылатых ракет было выкарыстана не вельмі шмат. Бывалі месяцы, калі Расія выкарыстоўвала іх значна больш.
Пуцін па максімуме выкарыстоўвае балістыку з шэрагу прычын. Бо гэта найбольш эфектыўны сродак паражэння мэтаў, калі гаворым пра цяжкія ракеты. Акрамя таго, ва Украіне дэфіцыт сістэм супрацьпаветранай абароны і перахопнікаў, здольных супрацьстаяць балістыцы.
Адкуль Пуцін бярэ балістычныя ракеты? Гэта ў асноўным уласная вытворчасць. Я не ведаю, якія ў іх тэмпы вытворчасці. Украінская і замежныя разведкі часам агучваюць даныя, але мы павінны ставіцца да іх асцярожна. Магчыма, рэальныя тэмпы вытворчасці яшчэ вышэйшыя, чым агучваецца. Можа быць, яны змясцілі акцэнты на карысць вытворчасці балістыкі, а не крылатых ракет; хоць гэта розныя вытворчасці, але яны маглі так зрабіць, разумеючы, што гэта больш эфектыўна.
У любым выпадку яны вырабляюць нямала — каля сотні балістычных ракет «Іскандэр» у месяц. Плюс, відаць, закупляюць ракеты ў Паўночнай Карэі. Плюс ёсць балістычныя ракеты для зенітных ракетных комплексаў С-400, спрашчаныя, якія ў большай ступені прызначаныя для стральбы па зямлі.
Яны разумеюць, што такія ракеты — гэта тое, што наносіць шкоду Украіне, бо ў Украіны недастаткова сродкаў для адказу. Магчыма, у бліжэйшы час яны паспрабуюць пашырыць вытворчасць, наколькі гэта магчыма, а таксама працягваць закупляць ракеты ў КНДР. Магчыма, яны б закупілі ракеты і ў іранцаў, але ў іранцаў цяпер няма чаго прадаваць.
Можна зыходзіць з таго, што балістычныя ракеты ў святле ўзмацнення ўзаемных удараў па тылах і расійскіх планаў будуць ужывацца Расіяй па максімуме, хаця рэзка, у некалькі разоў павялічыць колькасць удараў у параўнанні з цяперашнімі тэмпамі, відаць, яны не змогуць, бо ў іх няма такіх аб'ёмаў вытворчасці і велізарных запасаў.
– Я ўдакладніла, колькі менавіта балістычных ракет Расія выпусціла па Украіне за ліпень — 126. То-бок фактычна гэта максімум таго, што ў іх ёсць, і пра назапашванне гаворкі не ідзе.
– Калі ацэнкі разведкі адносна вытворчасці С-400 і «Іскандэраў», якія выкарыстоўваюцца для балістычных абстрэлаў, слушныя, то так, гэта прыкладна максімум. Ёсць таксама ацэнкі, што ў Расіі невялікія запасы гэтых ракет — 200–300 адзінак. Прыпусцім, вытворчасць складае каля ста ў месяц, але можна расходаваць да 120–140 у месяц, спальваючы запасы. Хоць гэта лічыцца не мэтазгодным.
Калі разведка не памыляецца ў меншы бок, то гэта, відаць, плюс-мінус максімальныя паказчыкі, на якіх яны могуць утрымлівацца некалькі месяцаў або крыху менш. Калі выпускаць усё, што вырабляюць, гэтага хопіць на досыць працяглы час.
– На вашу думку, што можна зрабіць Украіне ў тэрміновым парадку і ў доўгатэрміновым парадку? Апрача таго, што, вядома, Украіна ўжо просіць сваіх партнёраў перадаць ракеты для сістэм Patriot.
– У кароткатэрміновай і сярэднетэрміновай перспектыве — настойліва і пераканаўча прасіць так ці інакш перадаць больш ракет. Але гэта толькі частковае рашэнне праблемы. На жаль, ракет не стане менш, чым перахопнікаў. Тут у найлепшым выпадку можна толькі палегчыць сітуацыю. Гэта першае.
Другое — гэта нейкія дзеянні абарончага характару, актыўнага і пасіўнага. Напрыклад, меры па рассейванні важных аб'ектаў, каб праціўніку было складаней іх паразіць. Нешта можна загнаць пад зямлю, дзесьці ўжыць маскіроўку. Гэта лакальныя меры, якія месцамі могуць даваць вынік.
Што да сярэднетэрміновай і больш доўгатэрміновай перспектывы, дык, на мой погляд, рашэнне тут не ў тым, каб выпрасіць яшчэ нейкую колькасць перахопнікаў, а калі партнёры не дадуць тое, што хочуць, абвінаваціць іх у гэтым і прызначыць вінаватымі.
У любым выпадку ў доўгатэрміновай і сярэднетэрміновай перспектыве праціўнік зможа вырабляць больш ракет. Больш за тое, яны змогуць вырабляць і ракеты большага радыусу дзеяння, чым тыя, што маюць цяпер. І тады іх будзе яшчэ складаней збіваць Patriot. Тады акажыцца, што патрэбныя зусім іншыя перахопнікі, напрыклад THAAD, якія каштуюць па 10–12 мільёнаў долараў за штуку і ўвогуле іх не даюць. Іх лічаныя адзінкі, і гэта вельмі праблематычна з усіх пунктаў гледжання.
Адносным рашэннем тут могуць быць толькі сустрэчныя меры, гэта значыць спробы ўдарыць па вытворчасці ракет тым ці іншым спосабам, ужываць дыверсіі, каб так ці інакш скараціць вытворчасць.
Зрабіць гэта вельмі складана, але гэта павінна быць прыярытэтам — расійскія ракеты. Гэта першае. І другое, і самае галоўнае — гэта эфект стрымлівання і ўстрашэння.
Ва Украіны ёсць уласныя ракеты і сродкі для нанесення парытэтных удараў па Расіі. Так, украінцы спалілі НПЗ, частка з іх у Маскве, яны трымаюць у страху тыя ці іншыя расійскія гарады. Гэта адно. Але іншае — калі Расія наносіць удары раз на некалькі дзён або раз на тыдзень па Кіеве. Разгромныя ўдары балістычнымі ракетамі, якія разрываюцца па ўсім горадзе, трапляюць у тыя ці іншыя мэты.
Парытэт і ўстрашэнне — гэта калі ў цябе ёсць такія ж магчымасці, а не калі ты яшчэ атрымаеш ці не атрымаеш 500 або нават 300 перахопнікаў для Patriot за тры месяцы. Гэта калі ў цябе будзе магчымасць запускаць па Расіі хай не 120, а хаця б 50 балістычных ракет у месяц, у тым ліку тройчы на месяц па Маскве і яшчэ дадаткова па іншых месцах. Вось у такім выпадку Расіі будуць наносіцца вельмі істотныя страты, Украіна зможа знішчаць і выводзіць са строю найважнейшыя ваенна-эканамічныя прадпрыемствы Расіі. Прычым не так, як цяпер, а значна больш эфектыўна. А галоўнае — прымусіць расійскую ўладу задумацца, ці вартая шкура вырабу.
Таму што калі ты страляеш па Кіеве і ў падземны пераход на Лук'янаўцы трапляе ракета, а на наступны дзень ракета трапляе на праезную частку або ў падземны пераход на Цвярской у Маскве, дапусцім, не наўмысна, нават пры прамахах, то для расійскага ўрада гэта вельмі дрэнная навіна. Хаця гісторыя паказвае, што не заўсёды гэтая стратэгія ўстрашэння спрацоўвала. Але, на мой погляд, гэта самае эфектыўнае, што можа быць і што павінна быць. І, як правіла, яно спрацоўвае.
Сёння гэта спрацоўвае з Іранам на Блізкім Усходзе супраць Злучаных Штатаў. Калі б не было боязі, што Іран ударыць балістыкай па інфраструктуры Саудаўскай Аравіі і Эміратаў і вынесе яе значную частку, то супраць Ірана дзейнічалі б значна больш рашуча. Ізраіль дзейнічаў бы ў любым выпадку, а амерыканцаў гэта хвалюе. То-бок іранская стратэгія ўстрашэння адносна ЗША дагэтуль працавала.
Калі б ва Украіны была свая балістыка — яе стварэнне павінна было быць прыярытэтам усе гэтыя чатыры гады і павінна быць цяпер — то сітуацыя выглядала б інакш. Можна было б з большай верагоднасцю паражаць і расійскія сродкі вытворчасці, у тым ліку ракет, і ўстрашаць, і прымушаць стрымлівацца расійскую ўладу. Аднамі перахопнікамі не адстрэляешся, тым больш што ракет заўжды будзе больш, і яны будуць усё складанейшыя для перахопнікаў.
– Як у гэтым кантэксце Украіне мог бы дапамагчы досвед Ізраіля?
– Ва Украіны ўжо ёсць свой вельмі нядрэнны досвед супрацьстаяння балістычным ракетам у ўкраінскіх абставінах. У Ізраіля ён шырэй у плане супрацьстаяння балістычным ракетам, але тут у чым справа. Калі мы гаворым пра тое, каб скарыстацца чужым досведам, каб рэзка палепшыць сітуацыю, гэта можа быць рэлеўантна ў двух выпадках: альбо калі ў цябе няма ўласнага досведу — а ў выпадку з Украінай гэта не так — альбо калі ты атрымліваеш нейкія новыя сродкі і магчымасці, якіх у цябе раней не было.
Але ў дадзеным выпадку пытанне не стаіць так, што Украіна атрымлівае нейкія новыя сродкі і ёй трэба тэрмінова азнаёміцца з чыймсьці досведам. У вялікім рахунку, ёсць умоўна сістэмы ранняга папярэджання, якія ва Украіны і партнёраў так ці інакш працуюць. Ёсць Patriot — і ўсё.
Магчыма, ёсць нейкія нюансы і дэталі, якія былі б украінцам цікавымі, я не ведаю, але гэта не тое, што ў бягучых абставінах рэзка палепшыла б сітуацыю.
Рэзка палепшыць сітуацыю магло б з'яўленне вялікай колькасці нейкіх якасных сродкаў накшталт Patriot і чагосьці іншага, але гэта, наколькі мы разумеем, цяпер не стаіць на парадку дня, таму ўкраінцы абыходзяцца тым дэфіцытным аб'ёмам, які ёсць, і тымі магчымасцямі, якія ім і так добра знаёмыя.