Кубінскі настаўнік танцаў з Расіі арганізуе дыверсіі ў ЕС
- 14.09.2026, 8:19
Расследаванне.
У 2024 годзе грамадзянін Кубы арганізаваў серыю падпалаў у чатырох краінах ЕС, дзейнічаючы па заданні расійскіх спецслужбаў. DW удалося ўстанавіць, што ён быў звязаны са студыяй лацінаамерыканскіх танцаў у РФ.
У сацыяльных сетках гэты чалавек называў сябе «Адрыян» або «Дыёс» (па-іспанску азначае «бог»). У 2024 годзе звязаныя з ім акаўнты публікавалі ў Telegram аб’явы пра найм. «Праца фатографам», — гаварылася ў адной з іх, напісанай па-руску ў чаце, прысвечаным магчымасцям працаўладкавання ў Польшчы. «Жадаючым падаць заяўку: дасылайце рэзюмэ, нумар тэлефона і пашпартныя даныя», — гаварылася ў іншай аб’яве, размешчанай у групе для кубінцаў, што пражываюць у Расіі. «Патрабуюцца людзі з вайсковым досведам у сферах назірання, разведкі, лагістыкі і тактычнага манеўравання», — паведамлялася ў яшчэ адной аб’яве па-іспанску ў групе для лацінаамерыканцаў; там жа абяцалі аплату ў памеры 1500 долараў плюс бонус за кожную выкананую аперацыю.
Як паказала расследаванне, праведзенае DW і трыма іншымі еўрапейскімі вяшчальнымі кампаніямі, Дыёс уцягваў людзей у здзяйсненне дыверсій у інтарэсах Расіі як мінімум у чатырох краінах ЕС. Большасць завербаваных ім асоб былі выхадцамі з іспанамоўных краін.
На працягу некалькіх месяцаў DW і яе партнёры правялі дзясяткі размоў з прадстаўнікамі спецслужбаў і людзьмі з атачэння падазраваных. Супаставіўшы сакрэтныя судовыя дакументы, афіцыйныя заявы, публікацыі ў сацыяльных сетках і злітыя даныя, журналісты высветлілі, хто такі Дыёс, і аднавілі карціну таго, як ён стварыў сетку дыверсантаў для арганізацыі падпалаў па ўсёй Еўропе. Праўда, не ўсім з іх удалося выканаць пастаўленыя задачы.
Вербаванне ўразлівых людзей
Адным з тых, каго завербаваў Дыёс, быў Луіс Альфонса Мурыльё Дыёса, якому на той момант было 34 гады.
Мурыльё, ураджэнец Кайседа — правінцыйнага гарадка на захадзе Калумбіі, вядомага сваімі горнымі краявідамі і сельскагаспадарчымі ўгоддзямі, — вырас у сям’і фермераў, што вырошчваюць каву. Аднак, паводле слоў чалавека, блізкага да гэтай сям’і, з-за некалькіх няўраджайных гадоў гаспадарка апынулася ў даўгах.
Мурыльё праслужыў шэсць гадоў у калумбійскай арміі. Згодна з судовымі дакументамі, ён звольніўся са службы ў 2015 годзе. Потым, як і многія былыя вайскоўцы, ён часта змяняў працу: праходзіў курсы барысты, падпрацоўваў целаахоўнікам і займаўся сямейным кававым бізнесам.
На пачатку 2024 года Мурыльё вырашыў уступіць у шэрагі ўкраінскай арміі, дзе замежныя байцы могуць зарабляць некалькі тысяч еўра ў месяц пры ўдзеле ў баявых дзеяннях на перадавой, вынікае з матэрыялаў суда.
У пошуках інфармацыі пра тое, як трапіць на фронт, ён уступіў у групу ў Facebook для лацінаамерыканцаў, якія жадаюць ваяваць ва Украіне. Менавіта тады з ім звязаўся чалавек пад мянушкай Дыёс.
«Часта мішэнню становяцца ўразлівыя людзі, — кажа Даніэла Рыхтэрова, якая займаецца даследаваннямі ў галіне разведкі ў Каралеўскім каледжы Лондана. — Уразлівыя людзі, якім патрэбныя грошы; яны гатовыя дзеля заробку адправіцца ў дарогу і не задаваць лішніх пытанняў пра тое, што менавіта ім трэба будзе зрабіць».
Арыштаваны за спробу дыверсіі
Згодна з сакрэтнымі судовымі дакументамі, з якімі азнаёмілася DW, у асабістым паведамленні ў Facebook Дыёс прадставіўся членам спецыяльнай групы і прапанаваў Мурыльё замест паездкі ва Украіну заняцца выкананнем «спецыяльных заданняў» у Еўропе.
Мурыльё прыняў прапанову, і Дыёс арганізаваў усё дыстанцыйна: авіяквіткі, пражыванне, наземны транспарт. Асабіста яны так і не сустрэліся.
Калі ў ліпені 2024 года Мурыльё прыбыў у Бухарэст, Дыёс даслаў яму спадарожнікавы здымак, на якім былі адзначаныя прадпрыемства па перапрацоўцы адходаў і нафтавая свідравіна. Мурыльё меў сфатаграфаваць і зняць на відэа гэтыя аб’екты, а пасля — уладкаваць падпал. Аднак яго затрымалі ўначы паблізу прадпрыемства па перапрацоўцы адходаў ужо пасля таго, як ён зрабіў здымкі. Згодна з матэрыяламі справы, Мурыльё заявіў следчым, што не збіраўся здзяйсняць падпал. Ён патлумачыў, што спрабаваў трапіць у Еўропу, каб затым дабрацца да Украіны, і не ведаў, на каго працуе.
У 2025 годзе Мурыльё быў прыгавораны да шасці гадоў пазбаўлення волі за спробу здзяйснення дыверсіі.
Расійскія «агенты-аднадзёнкі»
DW і выданні-партнёры пацвердзілі, што Мурыльё быў адным як мінімум з дзясятка людзей, завербаваных Дыёсам для здзяйснення дыверсій па ўсёй Еўропе. Такіх завербаваных часта называюць «агентамі-аднадзёнкамі» (ці «разходнымі агентамі»); часта іх наймаюць праз інтэрнэт, і часам яны нават не ведаюць ні асоб сваіх наймальнікаў, ні сапраўдных мэт даручаных ім заданняў.
Паводле слоў эксперта па пытаннях канфліктаў Кіры Джайлса, Крэмль стаў усё часцей звяртацца да паслуг такіх агентаў пасля таго, як урады краін ЕС у адказ на паўнамаштабнае ўварванне Расіі ва Украіну ў 2022 годзе выслалі мноства расійскіх дыпламатаў, падазраваных у шпіянажы і дэзінфармацыі.
«Гэта стварыла прагал у магчымасцях Расіі, і спатрэбіўся час, каб знайсці новы спосаб вербоўкі выпадковых людзей для ажыццяўлення атак, якія часам выглядаюць цалкам хаатычнымі», — адзначыў Джайлс, аўтар некалькіх кніг пра расійскіх вайскоўцаў.
Толькі за 2024 год «выканаўцы-аднадзёнкі» падпалілі гандлёвы цэнтр у Польшчы і краму Ikea ў Літве, а таксама адаслалі пасылкі з запальнымі прыладамі, якія ўспыхнулі ў лагістычных цэнтрах шэрагу краін. Паводле заявы ўладаў Германіі, у жніўні такія «разходныя агенты» накіравалі начынены выбухоўкай беспілотнік на ўкраінскі грузавы самалёт у Лейпцыгу.
Людзі, падазраваныя ў падобных атаках, часта не з’яўляюцца расіянамі і не маюць ніякіх вядомых сувязяў з расійскімі спецслужбамі. Сярод тых, каго прыцягвалі да адказнасці, былі ўкраінскія бежанцы, дробныя злачынцы і мясцовая моладзь, якая хоча хутка зарабіць.
«Расіі не трэба асабліва клапаціцца пра заметанне слядоў, бо разаблачэнне не цягне для яе ніякіх негатыўных наступстваў, — адзначыў Джайлс. — І, вядома, гэта падсілкоўвае вобраз усемагутнай Расіі, здольнай нанесці шкоду дзе заўгодна».
Расійскія падпалы з кубінскім следам
DW пацвердзіла, што на працягу чатырох месяцаў 2024 года нехта пад псеўданімам «Дыёс» (Dios) даручаў завербаваным ім выканаўцам падпальваць склады будаўнічых матэрыялаў у Польшчы, аўтобусны парк у Чэхіі, прадпрыемства па перапрацоўцы адходаў у Румыніі, а таксама абсталяванне літоўскай вытворчасці, прызначанае для Украіны.
Літоўская пракуратура стала адзіным ведамствам, якое публічна звязала гэтую серыю падпалаў з расійскай вайсковай разведкай. Акрамя таго, праваахоўныя органы абвясцілі ў міжнародны вышук грамадзяніна Кубы, які пражывае ў Расіі.
Даследаваўшы сакрэтныя судовыя дакументы і дзесяткі злітых у сетку файлаў, DW і яе партнёры здолелі пацвердзіць, што за псеўданімам «Дыёс» хаваецца грамадзянін Кубы Оэміс Рамагоса Дуруці (Oemis Romagoza Durruthy).
Рамагоса, ураджэнец Камагуэя — трэцяга па велічыні горада Кубы, — жыве ў Расіі ўжо як мінімум сем гадоў.
Ён выкладае лацінаамерыканскія танцы ў Петразаводску на поўначы Расіі і пазначаны як кантактная асоба ў сацыяльных сетках мясцовай танцавальнай студыі Made in Cuba. На шматлікіх відэазапісах сваіх заняткаў ён дэманструе рухі сальсы, бачаты і кізомбы.
У 2022 годзе Рамагоса ажаніўся з расіянкай, а пазней атрымаў расійскае грамадзянства. На вясельных фатаграфіях, знойдзеных DW у сацыяльных сетках, пара знятая побач з раялем; на іншых здымках яны разам з двума дзецьмі.
DW не ўдалося ўстанавіць, калі і пры якіх абставінах ён пачаў працаваць на расійскія спецслужбы. Згодна з данымі са зліваў, у Рамагосы маглі ўзнікнуць фінансавыя цяжкасці. У 2023 годзе ён браў пазыкі ў некалькіх крэдытораў; у адной з анкет у якасці працадаўцы ён указаў сетку супермаркетаў.
Праз некалькі месяцаў Рамагоса ўступіў у шэраг груп у Facebook, якія аб’ядноўваюць выхадцаў з Лацінскай Амерыкі, што шукалі працу ў Польшчы або хацелі паехаць ваяваць за Украіну. Прыкладна ў той жа час Дыёс пачаў публікаваць у Telegram аб’явы пра найм.
Расійская дыверсійная дзейнасць працягваецца
Невядома, ці працягваў Дыёс вербаваць людзей або арганізоўваць новыя атакі пасля верасня 2024 года. Аднак бесперапынная кампанія расійскіх дыверсій па ўсёй Еўропе не спыняецца.
Толькі ў жніўні ў Латвіі былі арыштаваныя двое падазраваных у падпале прадпрыемства ў Таліне, якое пастаўляе Украіне беспілотныя ваенныя транспартныя сродкі, а Польшча паведаміла пра пажары на двух іншых аб’ектах, дзе вырабляюць кампаненты для беспілотнікаў і верталётаў. Улады абедзвюх краін падазраюць, што за гэтымі дзеяннямі стаіць Расія.
«Падаецца, усё яшчэ знаходзяцца людзі, якія або дастаткова наіўныя, або апантаныя жаданнем нажывы і рухаюцца грашовым узнагароджаннем за падобную дзейнасць», — адзначыла Рыхтэрова, якая спецыялізуецца на вывучэнні расійскай разведкі.
Як мінімум дзевяць завербаваных Рамагосам агентаў-аднадзёнак былі затрыманыя. Двое з іх ужо адбываюць пакаранне ў выглядзе пазбаўлення волі тэрмінам ад шасці да васьмі гадоў за спробу здзяйснення дыверсіі або тэракту. Астатнія ў цяперашні час чакаюць суда.
Тым часам еўрапейскія ўлады працягваюць разыскваць Рамагосу, які, магчыма, усё яшчэ знаходзіцца ў Расіі. У красавіку студыя Made in Cuba апублікавала відэа, на якім ён вядзе ўрок сальсы. Рамагоса стаіць тварам да люстра і кіруе групай жанчын, што паўтараюць за ім рухі і каманды. «Бо я такі. На нябёсах я — галоўны», — спяваецца ў кубінскай песні, якая гучыць на заднім плане.
Прыкладна ў той жа час, калі студыя лацінаамерыканскіх танцаў выстаўіла гэта відэа, Рамагоса ўступіў яшчэ як мінімум у дзве групы ў Facebook для лацінаамерыканцаў, якія шукаюць працу ў Польшчы.