Новая карта свету зменіць звыклы выгляд Беларусі
- 14.09.2026, 10:31
ААН прапануе перайсці да больш дакладнага адлюстравання кантынентаў.
Генеральная Асамблея ААН падтрымала ініцыятыву па больш шырокім выкарыстанні картаграфічных праекцый, якія дакладней перадаюць рэальныя памеры кантынентаў. Перш за ўсё гаворка ідзе пра адмову ад звыклай праекцыі Меркатара на карысць, у прыватнасці, Equal Earth.
Як гэта можа адбіцца на звыклай карце свету і што зменіцца для Беларусі, патлумачыў для «Салідарнасці» культменеджар і гісторык Ілля Андрэеў.
Чаму звыклая карта скажае памеры краін
Праекцыя Меркатара з’явілася яшчэ ў XVI стагоддзі і доўгі час была зручнай для марской навігацыі. Аднак у яе ёсць істотны недахоп: чым далей тэрыторыя знаходзіцца ад экватара, тым мацней скажаюцца яе памеры.
З-за гэтага, напрыклад, Грэнландыя на звыклых картах здаецца супастаўнай па памеры з Афрыкай, хаця насамрэч Афрыка прыблізна ў 14 разоў большая.
Праекцыя Equal Earth, якую прапануюць выкарыстоўваць шырэй, захоўвае рэальныя суадносіны плошчаў кантынентаў.
Ініцыятарамі кампаніі выступілі афрыканскія дзяржавы. Яны лічаць, што традыцыйныя карты візуальна памяншаюць памеры Афрыкі, Лацінскай Амерыкі і Паўднёвай Азіі і тым самым уплываюць на ўспрыманне іх месца ў свеце.
Што вырашыла ААН
Рэзалюцыя ААН мае рэкамендацыйны характар.
Дзяржавам, міжнародным арганізацыям, адукацыйным установам і тэхналагічным платформам прапануюць паступова пераходзіць да больш дакладных картаграфічных праекцый.
Пры гэтым дакумент асобна падкрэслівае, што ён не датычыцца пытанняў дзяржаўных межаў, суверэнітэту або тэрытарыяльных спрэчак.
Украіна адзначыла праблему з Крымам
Тым не менш пазбегнуць палітычных спрэчак не ўдалося. Украіна звярнула ўвагу на тое, што на адной з версій карты Equal Earth акупаваны Расіяй Крым пазначаны нейтральным шэрым колерам. Кіеў падкрэсліў, што такое адлюстраванне стварае праблему з пункту гледжання тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны. У выніку Украіна пры галасаванні ўстрымалася.
Прадстаўнік Вялікабрытаніі таксама асобна падкрэсліў, што Крым з’яўляецца часткай Украіны, а спроба яго анексіі Расіяй незаконная. Масква, наадварот, ініцыятыву падтрымала. Беларусь таксама прагаласавала за рэзалюцыю.
Як зменіцца Беларусь
На карце ў праекцыі Equal Earth звыклы контур Беларусі крыху змяняецца. Краіна выглядае трошкі больш выцягнутай, аднак яе абрысы застаюцца лёгка пазнавальнымі.
У Беларусі контур краіны даўно стаў самастойным сімвалам. Яго выкарыстоўваюць на сувенірах, упрыгожваннях, дзяржаўнай сімволіцы і нават у архітэктурных праектах. Таму, калі новыя картаграфічныя стандарты сапраўды атрымаюць шырокае распаўсюджанне, паступова можа змяніцца і звыклае візуальнае адлюстраванне краіны.
Расія будзе выглядаць меншай
Для Расіі візуальны эфект значна мацнейшы. З-за ліквідацыі скажэнняў, уласцівых праекцыі Меркатара, велізарныя паўночныя тэрыторыі перастаюць выглядаць настолькі масіўнымі.
У выніку Расія на такой карце візуальна выглядае значна меншай за звыклае адлюстраванне. Менавіта паўночныя краіны найбольш «выйграюць» у памерах на старых картах з-за асаблівасцяў праекцыі Меркатара.
Карты хутка не зменяцца
Пры гэтым хуткай «перамалёўкі» карт чакаць не варта. Рэзалюцыя ААН не з’яўляецца абавязковай, а найбуйнейшыя лічбавыя платформы, выдавецтвы і адукацыйныя ўстановы самі будуць вырашаць, ці пераходзіць на новыя праекцыі.
Таму ў бліжэйшы час звыклая карта свету нікуды не знікне. Аднак сама дыскусія паказвае, што нават спосаб адлюстравання краін і кантынентаў здольны становіцца часткай вялікай палітыкі.