У Расіі змяняюцца настроі

• Іван Пераабражэнскі
• 5.09.2026, 7:44

Што стаіць за фразай Пуціна «Мяне павесяць».

Цяпер шырока абмяркоўваецца цытата з артыкула ў The Economist. Нібыта Пуцін сказаў свайму атачэнню: «Мяне павесяць». Кантэкст: павесяць яго, калі пакінуць сітуацыю з вайной у тым выглядзе, у якім яна ёсць цяпер. Як я стаўлюся да гэтай інфармацыі? Што да яго выказвання, нібыта зробленага, то тут трэба падзяліць на дзве важныя часткі. Першая. Па-ранейшаму нельга давяраць ніякім крыніцам. На жаль, The Economist нядаўна, нягледзячы на аўтарытэтнасць выдання, публікаваў інтэрв'ю з расійскім алігархам, які ў значнай меры пераказваў крэмлёўскія наратывы.

Таму складаецца ўражанне, што крэмлёўская прапаганда здолела прабіцца ў публікацыі The Economist. Таму не выключана, што гэтую публікацыю ініцыявалі самыя тыя крыніцы, якія ў ёй цытуюцца.

Другое. Я лёгка магу ўявіць ад Пуціна такую фразу. Вядома, што прынамсі пасля таго, як быў забіты іншы дыктатар — Муамар Кадафі, у Уладзіміра Пуціна сфармавалася і, відаць, прагрэсуе сур'ёзная псіхалагічная траўма, звязаная з тым, што ён бачыць, як іншых дыктатараў устраняюць людзі, якія іх ненавідзяць.

Тут ужо зусім не прынцыпова, як далей будуць развівацца падзеі. Галоўнае, што ён сапраўды гэтага баіцца. І, хутчэй за ўсё, частка яго атачэння, спрабуючы ўзмацніць свой уплыў на сітуацыю ў Расіі, на яго, на грашовыя патокі, што ў Расіі ўсё роўна з'яўляецца галоўнай тэмай для ўсіх, хто знаходзіцца ў яго атачэнні, працягвае запалохваць падобнымі гісторыямі старэючага і паступова ўсё больш неадэкватнага дыктатара.

Я б да гэтага адразу дадаў чутку пра тое, што дырэктар ЦРУ, нібыта знаходзячыся ў Маскве, абмяркоўваў, сярод іншага, як магчымасць перамоваў, так і магчымасць нібыта абвастрэння з боку Расіі. У мяне ўражанне, што Крэмль усімі сіламі цяпер стараецца даць зразумець «трымаеце мяне сямёра, інакш я што-небудзь страшнае ўчыню, прымусьце Украіну нарэшце пайсці на саступкі або хаця б спыніць той стыль ваенных дзеянняў, які яна цяпер паспяхова ажыццяўляе». То бок нанясенне пастаянных удараў углыб тэрыторыі Расіі па самых розных аб'ектах, што прыводзіць да таго, што і ў самой Расіі змяняюцца настроі.

Пуціна гэта катэгарычна не задавальняе, Пуцін, магчыма, сапраўды набліжаецца да таго парога, калі ён будзе лічыць, што яму ўжо няма чаго губляць, але пакуль нас проста запалохваюць.

Разышлася таксама цытата з касаткамі і белымі мядзведзямі. Прыклад, прыведзены Пуціным, відавочна, далёкі ад заалагічных рэалій, але выснова простая, і менавіта таму ён далей праводзіць паралель з так званай «спецыяльнай вайсковай аперацыяй», то бок агрэсіяй Расіі супраць Украіны. Ён яе бачыць як аперацыю па абароне Расіі. Ён лічыць, што ўсе суседнія краіны павінны быць залежныя ад Расіі, у адваротным выпадку Расія знаходзіцца пад пагрозай. Наступае НАТА, салдаты НАТА будуць тут. Далей можна прыводзіць процьму разнастайных падобных выказванняў і ад самога Пуціна, і ад яго атачэння. Але самае галоўнае — ён адчувае, што вядзе вайну з усім навакольным светам, які зграяй спрабуе накінуцца на яго, зжэрці яго і павесіць.

У мяне ёсць уласнае меркаванне, што амерыканцы могуць прашчупваць пазіцыю Расіі па будучых шматлікіх выбарах у еўрапейскіх краінах. Асабліва па тых краінах, дзе Расія можа аказаць і імкнецца аказваць актыўны ўплыў. Па Францыі, па Германіі, дзе інтарэсы Дональда Трампа, як ні дзіўна, у цэлым супадаюць з інтарэсамі Крамля. Судзячы па тым, што да гэтага заяўлялі амерыканскія палітыкі, адміністрацыя Дональда Трампа не будзе пакутаваць і перажываць, калі ў Францыі Марын Ле Пен у 2027 годзе стане прэзідэнтам. Не будзе адміністрацыя Дональда Трампа пакутаваць і перажываць, калі «Альтэрнатыва для Германіі» працягне сваё даволі трыумфальнае шэсце да магчымай перамогі — да першага месца на парламенцкіх выбарах у Германіі. Што не азначае, што яна атрымае ўладу, але тым не менш гэта будзе вельмі пазітыўным сігналам для іншых правых, ультраправых у Еўропе, якія актыўна ўзаемадзейнічаюць з рухам MAGA (Make America Great Again) у падтрымку Дональда Трампа.

Адпаведна, тут могуць быць зусім нечаканыя гібрыдныя гісторыі, бо гэта дзіўная дыпламатыя адначасова і дыпламатаў, і нью-ёркскіх дэвелапераў, якія ў асобе таго ж Уіткофа пачыналі перамовы з Крамлём — абсалютна безвыніковыя і бессэнсоўныя — і іншых у значнай колькасці непрафесійных людзей, якія знаходзяцца ў атачэнні Дональда Трампа, можа ствараць вельмі нечаканыя саюзы і прыводзіць да вельмі нечаканых прапаноў.

І амаль любы з іх, безумоўна, Крэмль разглядае як слабасць, як магчымасць нарасціць свой уплыў. І, адпаведна, гэта ўсё рызыкі таго, што дзесьці за спіной Украіны адміністрацыя Дональда Трампа, нягледзячы на, здавалася б, некаторыя змены яго курса, урэшце, спрабуе працягваць перамовы з Пуціным пра нейкае-дзесьці ўзаемадзеянне, пра нейкія здзелкі.

Літаральна некалькі дзён таму нямецкія журналісты ў патэнцыйнага будучага міністра адной з германскіх зямель — у кандыдата ад АдГ — выпадкова выявілі кружку з надпісам «Армія Расіі». Ён спачатку адпіраўся, потым сказаў, што кружку яму падарылі, і яна ў яго выпадкова тут стаіць, ці то ў 2023, ці то ў 2024 годзе, калі ён ездзіў у Расію.

З вялікай доляй верагоднасці, паводле сацапытанняў, АдГ можа выйграць выбары ў Саксоніі-Анхальце — гэта маленькая бедная зямля Германіі, але, тым не менш, сфармаваць там у адзіночку ўрад. І нямецкія эксперты невыпадкова кажуць, што гэта адразу стварае вельмі сур'ёзную пагрозу для палітыкі Германіі ў дачыненні да Украіны ў цэлым. Зямля можа забараніць праезд па сваёй тэрыторыі тэхнікі НАТА ў нейкі момант. Зямля праз Бундэсрат, праз зямельную палату парламента Германіі можа аказваць уплыў або спрабаваць блакаваць самыя разнастайныя законы і законапраекты.

І гэта толькі адна маленькая перамога. Расія, відавочна, падтрымлівае такога роду палітыкаў. Падтрымліваць іх яна можа выдатна і фінансава.

Нагадаю іншы скандал, калі людзі кума Пуціна, былога грамадзяніна Украіны, Віктара Медведчука, стварылі сістэму па фінансаванні еўрапейскіх палітыкаў пад выглядам медыя на тэрыторыі Чэхіі. Чэшская выведка яе раскрыла.

Я ўпэўнены, што гэта, на жаль, не адзіная такая сістэма па фінансаванні. Напэўна функцыянуюць і нейкія іншыя ў іншым выглядзе. Магчыма, не праз медыя, а праз нейкія камерцыйныя прадпрыемствы.

Сістэма ахвяраванняў, дробных ахвяраванняў праз інтэрнэт, якая актыўна развіваецца ў Еўропе і якую вельмі цяжка адсачыць, яшчэ падчас Брэксіту апынялася пад падазрэннем у сувязі з тым, што гэта маглі быць ахвяраванні, насамрэч акумуляваныя Расіяй, якія імітавалі дробныя ахвяраванні ад розных ахвярадаўцаў і, адпаведна, стваралі магчымасць для асобных палітыкаў сфарміраваць даволі вялікі фінансавы фонд для ўдзелу ў выбарах.

Плюс да гэтага, адпаведна, ёсць магчымасці для таго, каб з дапамогай знешнепалітычных заяў або дзеянняў ствараць нязручнасці, аказваць уплыў на сітуацыю, дэманстраваць слабасць дзеючых еўрапейскіх палітыкаў.

Ці гісторыя пра павелічэнне ваеннай складніку, пашырэнне ваеннай складніку бюджэту ФРГ. Канцлер Мерц вымушаны апраўдвацца і тлумачыць, што ніякія дапамогі для сем'яў, ніякія дапамогі на дзяцей не мае сэнсу выплачваць, калі вы не ў стане ўмацаваць сваю абароненаздольнасць і не ў стане абараніць сваю незалежнасць. Лагічна? Лагічна, але значнай частцы немцаў гэтая гісторыя не падабаецца. І расійская прапаганда найактыўнейшым чынам яе раскручвае.

Існуе так званая сетка «Матрёшка», якая стварае фэйкавыя відэа, ствараецца іншая сетка «Доппельгангер», інфармацыйная аперацыя, крамлёўская. Ствараюцца фэйкавыя сайты разнастайных медыя і ведамстваў, якія потым праз фэйкавыя медыя, сацсеткі, праз дробныя сайты, фінансаваныя Крэмлём, разганяюцца. І, адпаведна, такім чынам ствараецца вельмі сур'ёзны інфармацыйны ўплыў, які, як паказала, напрыклад, адносна нядаўняя сітуацыя ў Румыніі, можа паўплываць на вынікі выбараў непасрэдна.

Адпаведна, дзесьці гэта працуе. У Румыніі гэта атрымалася з вялікай цяжкасцю спыніць. У Малдове, побач з Украінай — найбліжэйшы тыл Украіны — ім гэта зрабіць не ўдалося. Хоць там быў прамы падкуп выбаршчыкаў, велізарныя грошы туды заводзіліся праз кампаніі мясцовых махляроў-прадпрымальнікаў тыпу Ілана Шора, звязаных з Крамлём.

Увогуле, існуе цэлая сістэма крэмлёўскага ўплыву, якая цяпер пераналаджаная, у якой створана новае спецыяльнае ўпраўленне ў Крамлі, адказнае за гэты ўплыў, непасрэдна, дарэчы, звязанае з расійскім Расатамам. Бо ім кіруе выхадзец з гэтай кампаніі. Новы чалавек стаў кіраўніком Рассупрацоўніцтва. Раней гэта былі балалайкі і мядзведзі ў расійскіх культурных цэнтрах, а цяпер гэта чалавек, які ў першую чаргу займаецца разнастайным нелегальным фінансаваннем расійскіх спецаперацый за мяжой праз крыптавалюты.

Іван Пераабражэнскі, New Voice